فرمانداری کاشان
خانه
برزك
در جنوب غربي كاشان و در دامنه كوههاي سر به فلك كشيده ي كركس دره ي بزرگ و پهناوري وجود دارد به نام برزك . توسعه طولي شهر در مسير دره اي سرسبز ، وجود چشمه سارهاي متعدد با آب قابل توجه كه باعث گسترش باغهاي ميوه در طول دره شده است، آن را به باغ شهري زيبا تبديل كرده كه همچون نگيني در منطقه خودنمايي مي كند و هواي آن مشام جان را عطرآگين كرده و هر دوستدار طبيعت را به سمت خود مي كشاند.
وجود كاريزها ، چشمه هاي جوشان و رودخانه قديمي كه در ميان شهر و كشتزارها روان است ، مناظري از جنگلهاي طبيعي را برايمان تداعي مي كند و برخورداري از فاكتورهاي متعدد جذب توريست ( جاذبه هاي طبيعي ، آثار و ابنيه هاي تاريخي و برگزاري همايش ها و جشنواره ) برزك را به بزرگترين و مهمترين قطب گردشگري كاشان تبديل كرده است.
موقعيت جغرافيايي
شهر برزك با جمعيتي بالغ بر 5000 نفر در جنوب غربي كاشان در يك منطقه كوهستاني در دامنه كوههاي كركس در فاصله حدوداً 45 كيلومتري كاشان و 60 كيلومتري ميمه و 55 كيلومتري دليجان و در مسير جاده اي قرار دارد كه از يك طرف به آزاد راه اصفهان – تهران و از سمت ديگر به اتوبان كاشان – قم ختم مي شود . همچنين اين شهر از شمال به روستاهاي ويدوج ، ويدوجا ، ازوار ، از غرب به روستاهاي وركان ، آرنجن ، پنداس ، تجره ، آزران و از سمت شرق به ساديان ، مرق و نابر محدود مي باشد.
وجود سازه هاي آهكي در اطراف و بويژه در بخش جنوبي منجر به تقويت آبهاي زيرزميني منطقه گرديده است . ارتفاع آن از سطح دريا 1600 تا 3588 متر مي رسد . چهار كوه ، برزك را چون نگين زمردين در برگرفته است : از جنوب كوه كمر بمبرل از غرب كوه شيد، از شرق كوه كارگ و از شمال كوه كمر آله . طول جغرافيايي برزك ً44  22َ  51 و عرض جغرافيايي 32ً  78َ  33 مي باشد.
پيشينه تاريخي شهر
سابقه برزك به 5000 سال قبل بر مي گردد. وجه تسميه ي آن برز به معناي سرزمين بلند و مرتفع كه واقع در كوهستان است و اين بلندي و خشكي در ميان آب باشد و ك ، كه تصغير است و در مجموع برزك به معناي تپه كوچك است . از آثار تاريخي و ديدني اين شهر مي توان به زيارتگاه امامزاده سراج الدين بن موسي بن جعفر ، حمام دوره ي صفويه ، آب انبار قاجاريه ، آسياب آبي قديمي ، تپه تاريخي قلعه ، آبشار و رودخانه و جاده تفريحي توريستي سعدآباد، چشمه احمد آباد و ... اشاره كرد كه برخي از اين آثار به همت و تلاش شهرداري احياء و ترميم شده است.
بخش برزك بزرگترين توليد كننده ي گل و گلاب شهرستان كاشان مي باشد كه با توليد بيش از 67% گل و 70% گلاب ، نقش مهمي را در اقتصاد منطقه به عهده دارد.  گلاب مرغوب توليد شده در كارگاه هاي سنتي و كارخانه هاي صنعتي علاوه بر مصارف داخل كشور به كشورهاي حوزه خليج فارس و كشورهاي اروپايي نيز صادر مي شود.
وجه تسميه شهر:
وجه نامگذاري : برزك ممكن است از برز به معني زمين وسيع خالي گرفته شده باشد يا از برزه به معناي سربالايي كوه باشد يا از برزه به معني كاريز و جويبار باشد يا از لغت بردزبه به معني كشاوز باشد. از مجموعه لغات مي توان چنين استنباط كرد كه علت نامگذاري اين لغت براي برزك مسلماً ارتباط اين منطقه با زمين بلند و منطقه كوهستاني بودن آن و كشاوزي آن است و چنين معنايي با وضعيت و موقعيت جغرافيايي برزك هم مطابق مي باشد به جهت اينكه برزك در ارتفاع و در بين كوهستان واقع شده ، با اين وجود كشاورزي هم در حد مقدور آن انجام مي شود كه بيشتر درخت و اشجار در آن بعمل مي آيد. در لغت نامه دهخدا لغاتي از قبيل "برز"، "برزكوه" و "برزوك" آمده است "برز" به معناي زراعت ، كشت و زراعت كه آن را ورز نيز گويند.
برزكوه : كوه بلند ، كوه رفيع
از اين دو لغت با توضيحات زيادي كه در لغت نامه دهخدا آمده مي توان استنباط كرد كه كلمه برزك هم به معناي محل كشت و زراعت است و هم به معناي سرزمين بلند و مرتفع كه واقع در كوهستان است.
دكتر سعيد خيرخواه عضو هيأت علمي دانشگاه آزاد اسلامي در مقاله اي كه در مجله ورزا در تيرماه سال 91 چاپ و منتشر شده در باره نام برزك اينگونه مي گويد:
...در آيين مهر باستان فرشته مهر يا ميترا كه نماينده خورشيد بوده است براي ايجاد آفرينش در جهان اقدام به كشتن گاو مقدس مي كند و البته اين شكار و كشتار زمينه ها و ويژگي هاي خاص خود را دارد كه در كتاب هاي اساطيري يا ديني باستان آمده است فرشته مهر با كارد يا دشنه اي كه در دست دارد به گاو حمله ور مي شود و سرانجام او را مي كشد آنگاه از هر عضو اين گاو گياهي و درختي مي رويد في المثل درخت مو (انگور) پديد آمده از خون آن گاو است. اما اجالتا به نظر مي رسد كه گاو بر اساس واژه شناسي همان زمين است چنانكه در فرهنگ هاي اروپايي واژه (GEO ) به معني زمين و تركيب جغرافي ( Geography ) به معني زمين شناسي آمده است و بدين ترتيب بسياري از اسامي كهن فارسي با همين واژه در ارتباط مي باشد چنانكه واژه جو (فضاي اطراف زمين) يا گيو (پهلوان نامدار ايراني) يا كاوه (همراه و مشاور فريدون در نبرد ضحاك) و واژه هاي ديگر بيانگر آنست كه گاو در آيين هاي ايران باستان و به ويژه آيين مهري محل و منشأ آفرينش به حساب مي آيد و در هندوستان و در آئين بودايي و هندو هم هنوز گاو تقدس خود را حفظ كرده و داراي اعتبار مذهبي است.
همچنين در گاه شماري ايراني و نامگذاري ماه ها اين موضوع جالب است كه وقتي فروهر ها به زمين فرود مي آيند و آغاز جشن هاي نوروزي است به تدريج با ورود فرشتگان كه همانند نمايندگان مهر هستند آفرينشي آغاز مي شود و اولين برج بعد از برج گوسفند (حمل) برج گاو (ثور) است و اتفاقا ماه فروردين كه با نام فرشتگان (فروهرها) مناسبت دارد با نام حمل (گوسپند) يكي است و اين يعني گاو مقدس و آن گاو مقدس است كه بعدا به صورت گاو افسانه اي ذبح شده در مي آيد و آفرينش به اوج زيبايي مي رسد كه بالنده ترين ماه سال ماه ارديبهشت است. جالب اينجاست كه كشاورزان و مردم ايران از دوران باستان براي افزايش آب چشمه ها و رونق كشاورزي، گاوي جوان ذبح مي گردند و گوشت آن را به عنوان نذورات به مردم مستحق مي دادند و اين عمل فرهنگي و اجتماعي بيانگر همان باورهاي آيين مهري است كه در ايران باستان رايج بوده است. جالبتر آنكه در دوره هاي قديمي تر اين گاو جوان (نيشتر در گويش برزكي ها و متون كهن) رها مي شد و بعد از مدتي جوانان منطقه به دنبال او مي دويدند و سرانجام او را گرفته و قرباني مي كردند. اين عمل هم مطابق تكامل با گاو معروف آئين مهري دارد كه در تابلو هاي شكارگاه هاي قديمي و در فرش هاي ايراني شاهد آن هستيم. به هر جهت كشتن گاو در سر چشمهها عملي ديني و نمادين است كه به اعتقاد ايرانيان باستان، عامل افزايش بركت و آفرينش زيبايي الهي بوده است و هنوز هم در شهر برزك اين عمل انجام مي شود در جاهاي مختلف در سر چشمه ها و قنات ها با گوشت گاو و اخيرا گوسفند، حليم مي پزند به اين باور كه آب قنات يا چشمه زياد شود حال اگر در اين مراسم دقت كنيم، برزك از جاهايي است كه در منطقه كاشان بسيار پر آب مي باشد و در متون كهن و نوشته هاي ديني زرتشتيان آن گاو مقدس با نام ورزا يا ورزاك آمده است و به نظر نگارنده وجه تسميه برزك چيزي جز همين نام نيست. حرف ( ك ) در پايان نام هاي ايراني آمده است چنانچه واژه ايراني (= ايرانيك) ساساني (=ساسانيك) و غيره را داريم.
پس واژه برزك به معني گاو نر يا همان ورزا مي باشد كه امروزه هم در تداول گفتاري محلي، واژه برزك به همان صورت ورزاق يا ورزاك به كار مي رود و هنوز هم در منطقه سده (= اطراف برزك) نام ورزاق كه صورت ديگري از ورزاك مي باشد كاربرد دارد.
نشانه ديگري كه براي نگارنده در اين وجه تسميه اساس قرار گرفت نام سرگاول يا سرگاور مي باشد كه اتفاقا بزرگترين و اولين محله برزك است و اين نام هم در واقع با ذبح و كشتار آن گاو افسانه اي مناسبت دارد. در باورهايي قديمي اتفاقا سر گاو يا بز گوهي (=گوسپند) را براي دفع بلا مي آويخته اند و اين نام سرگاور يا سرگاول هم به اين جهت مقدس است و در پايان به اين نتيجه مي رسيم كهفرهنگ بومي برزك و نام اصلي آن با همان آئين مهري ايران باستان همسو مي باشد.
تاریخ به روز رسانی: 1394/05/15
تعداد بازدید: 4292
كليه حقوق اين پايگاه متعلق به استانداري استان اصفهان ميباشد.
Powered by DorsaPortal